CUKRZYCA EPIDEMIĄ XXI WIEKU

W związku z lawinowo narastającą  liczbą zachorowań na cukrzycę Światowa Organizacja Zdrowia uznała w 2006 roku cukrzycę za niezakaźną epidemię XXI wieku.

W 2015 roku liczba chorych na cukrzycę to 415 milionów osób z czego blisko połowa pacjentów nie miała świadomości choroby. Aktualne prognozy sugerują zwiększenie liczby chorych na cukrzycę do 642 milionów w roku 2040.

W 2015 roku z powodu cukrzycy zmarło 5 milionów osób. Dla porównania w roku 2013 z powodu HIV/AIDS zmarło 1,5 miliona osób, z powodu gruźlicy również 1,5 miliona.

W Polsce odsetek osób z nieprawidłową tolerancją glukozy (stan przedcukrzycowy) wynosi 16,5% co stawia nas na 1 miejscu w Europie oraz na 4 miejscu w Świecie.

 

 

CZYM JEST STAN PRZEDCUKRZYCOWY?

 

Wyróżniamy dwa stany przedcukrzycowe:

    - nieprawidłowa glikemia na czczo (IGT), stan ten rozpoznajemy, gdy stężenie glukozy w badaniu na czczo mieści się w zakresie 100-125mg/dl. U osób z nieprawidłową glikemią na czczo ryzyko rozwoju chorób układu krążenia jest o 20% większe niż u osób zdrowych. Roczne ryzyko rozwoju cukrzycy jest 5-krotnie większe w porównaniu do osób z prawidłowym metabolizmem glukozy.


    - nieprawidłowa tolerancja glukozy (IFG) stwierdzamy, gdy stężenie glukozy w 120 minucie testu obciążenia glukozą (OGTT) mieści się miedzy 140 a 199 mg/dl.  U osób z nieprawidłową tolerancją glukozy ryzyko rozwoju chorób układu krążenia jest o 70% większe niż u osób zdrowych. Roczne ryzyko rozwoju cukrzycy jest 6-krotnie większe w porównaniu do osób zdrowych.


Obydwa stany przedcukrzycowe mogą występować jednocześnie.

 

DLACZEGO WARTO POSZUKIWAĆ STANU PRZEDCUKRZYCOWEGO?


Należy pamiętać, że już wstanie przedcukrzycowym mogą rozwijać się powikłania charakterystyczne dla cukrzycy: przyspieszony rozwój miażdżycy i jego następstwa takie jak zawał serca lub udar niedokrwienny mózgu, neuropatia i stopa cukrzycowa).


Występowanie stanu przedcukrzycowego (szczególnie gdy występują oba równocześnie) znacznie zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.
Stwierdzono, że u osób 1/3 osób ze stanem przedcukrzycowym w ciągu 6-8lat dojdzie do rozwoju cukrzycy, u 1/3 nadal będzie się utrzymywał stan przedcukrzycowy, a u pozostałych osób dojdzie do jego ustąpienia.


Aktywne leczenie stanów przedcukrzycowych metodami niefarmakologicznymi (takimi jak dieta i regularny wysiłek fizyczny), a w uzasadnionych przypadkach farmakologicznymi, pozwala opóźnić rozwój cukrzycy i jej powikłań. W 50% przypadków udaje się zapobiec rozwojowi cukrzycy kiedykolwiek! Właśnie dlatego tak ważne jest poszukiwanie stanów przedcukrzycowych u osób ze zwiększonym rykiem rozwoju cukrzycy typu 2.

 

U KOGO PODEJRZEWAMY STAN PRZEDCUKRZYCOWY?

 

Z godnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego do grupy osób zagrożonych rozwojem cukrzycy zaliczamy następujące osoby:

  • osoby z nadwagą i otyłością (BMI powyżej 25 kg/m2 i/lub obwód w talii powyżej 80 cm u kobiet oraz powyżej 94 cm u mężczyzn)
  • osoby, których rodzice lub rodzeństwo chorują na cukrzycę typu 2
  • kobiety z przebytą cukrzycą ciążową oraz kobiety, które urodziły dziecko o masie ciała powyżej 4 kg
  • osoby z rozpoznaną dyslipidemią (obniżony "dobry" cholesterol HDL < 40mg% oraz podwyższonym stężeniem trójglicerydów (TG) >150 mg/dl, lub osób leczone z tego powodu)
  • osoby z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym
  • osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego
  • kobiety z zespołem policystycznych jajników
  • osoby mało aktywne fizycznie
  • osoby z rozpoznaną chorobą układu krążenia
  • chorzy na mukowiscydozę

 

JAK DIAGNOZUJEMY STAN PRZEDCUKRZYCOWY?

 

W diagnostyce stanów przedcukrzycowych wykorzystujemy pomiar glukozy na czczo oraz w przypadku pacjentów z grupy ryzyka - test doustnego obciążenia glukozą (OGTT)

 

JAK CZĘSTO WYKONUJE SIĘ BADANIA PROFILAKTYCZNE?

 

  • U osób ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy badanie należy powtarzać raz w roku. W przypadku wyników granicznych badanie można powtórzyć prędzej - po 3-6 miesiącach.

  • U osób po 45 roku życia bez dodatkowych czynników ryzyka badanie należy wykonać co 3 lata.

 

NA CZYM POLEGA TEST DOUSTNEGO OBCIĄŻENIA GLUKOZĄ?

 

Test polega na 2-krotnym oznaczeniu poziomu glukozy w krwi żylnej, w laboratorium! Nie należy wykonywać badania glukometrem! Pierwszą próbkę pobieramy na czczo, drugą 2 godziny po wypiciu przez pacjenta roztworu 75g glukozy.
Przed badaniem pacjent powinien być odpowiednio przygotowany

- powinien być wypoczęty/wyspany

- badania nie powinno wykonywać się w trakcie trwania infekcji lub w zaostrzeniu choroby przewlekłej

- nie należy modyfikować diety przed badaniem (np. zmniejszać ilości spożywanych węglowodanów)

- jeśli pacjent ma rozpoznany stan przedcukrzycowy i jest z tego powodu leczony metforminą, leż należy odstawić przynajmniej 7 dni przed badaniem

- 75g glukozy rozpuszczone w 250-300 ml wody należy wypić w ciągu 5 minut

- w trakcie badania nie wolno spożywać posiłków

- ważne jest także, aby pacjent nie opuszczał miejsca badania, nie powinno się wychodzić na spacer, czy "załatwić coś" między jednym pobraniem krwi, a drugim.

 

ROZPOZNANO U MNIE STAN PRZEDCUKRZYCOWY, CO DALEJ?

 

W przypadku rozpoznania stanu przedcukrzycowego w pierwszej kolejności należy zmodyfikować styl życia. Istotna jest odpowiednia dieta i regularny wysiłek fizyczny, warto też schudnąć! Redukcja masy ciała o 7%, oraz regularny wysiłek fizyczny (minimum 150min tygodniowo) zmniejszą ryzyko rozwoju cukrzycy o blisko 60%.
W uzasadnionych przypadkach można rozpocząć leczenie farmakologiczne. Aktualnie w leczeniu stanów przedcukrzycowych stosuje się preparaty metforminy.
Warto wiedzieć, że zmiana stylu życia jest skuteczniejsza w porównaniu ze stosowaniem samej metforminy. Zachęcamy zatem, aby nie myśleć, że "tabletka załatwi sprawę".
Należy także zadbać o prawidłową kontrolę ciśnienia tętniczego oraz uzyskanie prawidłowych wartości cholesterolu.

Więcej szczegółowych informacji mogą Państwo uzyskać w trakcie wizyty u swojego lekarza rodzinnego, do czego gorąco zachęcamy!